Jaarlijks wordt op 15 augustus stilgestaan bij het officiële einde van de Tweede Wereldoorlog in het Koninkrijk der Nederlanden en worden álle slachtoffers herdacht van de oorlog tegen Japan en de Japanse bezetting van voormalig Nederlands-Indië.
De Nationale Herdenking 15 augustus 1945 vindt plaats op zaterdag 15 augustus 2026 bij het Indisch Monument in Den Haag. De herdenking start om 18.45 uur en eindigt om 20.00 uur met het defilé langs het Indisch monument. Het veld gaat open om 17.00 uur.
Sprekers en artiesten
Maddy Stolk (Amsterdam, 1970)
Maddy Stolk (Amsterdam, 1970) is de hoofdspreker tijdens de Nationale Herdenking 15 augustus 1945 bij het Indisch Monument in Den Haag.
De ouders van Maddy Stolk maakten beiden de Japanse bezetting van voormalig Nederlands-Indië mee, eerst als buitenkampers, later alsnog in Japanse interneringskampen. In 2023 debuteerde ze met de autobiografisch getinte roman Soedah, laat maar. Daarin vertelt zij over haar Indische familiegeschiedenis en wat het voor de tweede generatie betekent om ouders met een kampverleden te hebben.
Haar tweede roman Waar wij altijd geweest zijn verscheen in januari van dit jaar. In deze familiekroniek staan drie generaties Indische vrouwen centraal en de doorwerking van het verleden in de levens van opeenvolgende generaties.
Foto Maddy Stolk: Marjolein ten Hove-Voster
Isabelle Smit
Isabelle Smit (Delft, 2009) is leerling van het VCL, de school die het Indisch Monument heeft geadopteerd. Haar oma maakte de Tweede Wereldoorlog mee in een Japans interneringskamp. Isabelle staat stil bij de vraag wat het betekent om kind in de oorlog te zijn.
Marlon Pichel
Marlon Pichel (Rotterdam, 1993) komt uit een muzikale Indische familie en groeide op met krontjong en hawaiian. Zijn vader speelde op latere leeftijd ook mee een Indorockband.
Zelf speelt hij vooral soulvolle nummers. In 2019 nam hij deel aan het tv-programma The Voice of Holland, waar hij opviel als zingende drummer. In 2023 verscheen zijn veelgeprezen debuutalbum Good Ol’ Loving. De overgrootvader van Marlon Pichel werd door de Japanners geïnterneerd. Na de onafhankelijkheid ging hij niet weg uit Indonesië, maar werd hij Indonesisch staatsburger. De opa van Marlon kwam in 1963 met zijn gezin naar Nederland.
Marlon Pichel zal tijdens de herdenking samen met het Orkest Koninklijke Luchtmacht het lied ‘Aku jatuh cinta’ ten gehore brengen, een lied dat hij altijd zong met zijn vader en opa.
Marlon Pichel: ‘Het is een liefdeslied, maar voor mij gaat het niet zozeer om de tekst. Wel om de bijzondere sfeer die het lied oproept, want het wordt altijd gezongen op kumpulans, familiefeesten en pasars. Het is een lied dat saamhorigheid oproept.’
Foto Marlon Pichel: © Ferry Alblas
Amara van der Elst
Amara van der Elst (Den Haag, 2001) is spoken word-artiest. Ze heeft een Nederlandse vader en een Indische moeder. In 2021 sprak ze op 4 mei tijdens de Nationale Herdenking bij het Nationaal Monument op de Dam in Amsterdam. Het jaar daarop was ze samen met haar moeder te zien in de documentaire Indisch zwijgen, die nog is terug te zien op NPO Start.
Een terugkerend thema in haar werk is de doorwerking van de oorlog in volgende generaties. Tijdens de herdenking op 15 augustus zal zij voordragen uit eigen werk.
Foto Amara van der Elst: © Rosa Quist
Mei Li Vos
Mei Li Vos (Eindhoven, 1970) is de dochter van een Chinees-Indische moeder en een Nederlands vader. Tijdens de Japanse bezetting hielp haar oma Nederlandse weeskinderen en bracht zij hulp naar vrouwen in het kamp. Haar opa werd door de Japanners geïnterneerd.
In de jaren 60 vluchtte Mei Li’s oma samen met haar moeder naar Nederland. Haar opa kwam later. Dankzij Nederlanders die haar opa en oma tijdens de oorlog hadden geholpen, lukte dat. Zij schreven met succes brieven naar de koningin om de familie te laten blijven.
Tijdens de herdenking zal Mei Li Vos het gedicht ‘Er leven haast geen mensen meer’ voordragen. Als voorzitter van de Eerste Kamer zal zij samen met de voorzitter van de Tweede Kamer Thom van Campen namens het Parlement een krans leggen bij het Indisch Monument.
Foto Mei Li Vos: © Gabriela Hengeveld/ PvdA
Talita Angwarmasse
Talita Angwarmasse (Deventer, 1979) is de dochter van een Molukse vader en Nederlandse moeder. De familie van Talita komt van het dorp Adaut op Tanimbar, een eilandengroep in het zuidwesten van de Molukken.
Toen ze 5 jaar oud was verhuisde het gezin naar de Molukse wijk in Twello, waar al meer familie woonde.
Talita Angwarmasse: ‘Ik ben met de Molukse normen en waarden opgegroeid. Ik heb veel van de cultuur meegekregen. Muziek staat altijd centraal in onze familie. Mijn vader speelde gitaar er werd altijd meerstemmig gezongen bij ons thuis. Dat is de basis van mijn muzikaliteit en mijn zang: familie, kerk, lagu lagu.’
Word donateur
Foto Talita Angwarmasse: © Marlon Henry
Nieuwe opzet stoelreservering bij herdenking vanaf 2026
Vanaf 2026 passen wij de manier van stoelreservering bij de herdenking aan. In de afgelopen jaren was het voor iedereen mogelijk om vooraf een stoel te reserveren. Op basis van het aantal reserveringen werden stoelen geplaatst. Ondanks dat vrijwel alle stoelen waren gereserveerd, bleek ieder jaar opnieuw dat een aanzienlijk deel op de dag zelf onbezet bleef. Deze lege stoelen konden pas op het allerlaatste moment worden ingenomen door bezoekers zonder reservering.
Deze werkwijze vergde veel organisatie en inzet, zowel in de voorbereiding als op de dag van de herdenking zelf. Afgelopen jaar is geprobeerd dit probleem te verminderen door een kleine vergoeding per stoel te vragen. Helaas heeft deze maatregel niet het gewenste effect gehad: ook toen bleven veel stoelen leeg en moesten andere bezoekers tot het laatste moment wachten om alsnog te kunnen zitten.
Geen stoelreservering meer nodig
Daarom kiezen we dit jaar voor een andere aanpak. Er worden, net als in voorgaande jaren, ruim voldoende stoelen geplaatst. Het reserveren van een stoel is echter niet langer nodig. Iedereen kan vrij plaatsnemen zolang er stoelen beschikbaar zijn.
Uitzondering voor donateurs
Voor donateurs blijven er vooraan op het veld twee gereserveerde vakken beschikbaar:
- Blauw vak (het voorste vak): voor donateurs geboren vóór 15 augustus 1945. Zij kunnen, net als voorheen, één introducé meenemen.
- Oranje vak (direct achter het blauwe vak): voor donateurs geboren na 15 augustus 1945. Ook zij kunnen één introducé meenemen.
Bezoekers die met een grotere groep komen, hoeven niets te reserveren en kunnen gezamenlijk plaatsnemen op de niet-gereserveerde stoelen achter het oranje vak.
Met deze nieuwe opzet hopen wij het bezoek aan de herdenking voor iedereen eenvoudiger te maken en de herdenking ook in de toekomst gratis toegankelijk te houden.
Bent u donateur en heeft u geen uitnodiging ontvangen waarmee u uw zitplaatsen kunt reserveren? Neem dan telefonisch contact met ons op, maandag, woensdag of vrijdag tussen 10.00 en 13.00 uur op 070-2002505
Donateur worden? Klik hier voor meer informatie.
Maaltijdvouchers Nasi Bungkus
Ook komend jaar kunnen maaltijdvouchers voor Nasi Bungkus, zowel vóór als na afloop van de herdenking, door iedereen worden aangeschaft. Via deze link kunt u de vouchers voor de Nasi Bungkus aanschaffen.
Meld u aan voor de nieuwsbrief
Blijf via e-mail op de hoogte van nieuws, verhalen en activiteiten rondom de Herdenking van 15 augustus. Met de nieuwsbrief ontvangt u updates over programma’s, initiatieven en bijzondere momenten
Samen Herdenken
Zonnebloemen laten leggen
Wanneer u niet naar de herdenking in Den Haag komt, heeft u de mogelijkheid om zonnebloemen te laten neerleggen. Op die manier kunnen we een mooie traditie in stand houden. U kunt op 15 augustus door leerlingen van het Vrijzinnig-Christelijk Lyceum en het Zeekadettenkorps Vlaardingen tijdens het defilé zonnebloemen laten leggen. U kunt zonnebloemen bestellen via onze webshop, of door €1,- per zonnebloem over te maken op rekeningnummer: NL33 INGB 0007 951874 t.n.v. Stichting Vrienden van Stichting Herdenking 15 augustus 1945.
Optioneel kunt u tijdens het bestelproces in onze webshop, in het opmerkingenveld een persoonlijke boodschap achterlaten. Deze boodschap zullen wij op 15 augustus op onze website plaatsen.
Zonnebloemen bestellen
De Melati dragen
Draag de Melati
De Melati, de Indische jasmijn, is het herdenkingssymbool dat we dragen om te laten zien dat we herdenken. Foto’s van uzelf met de Melati kunt u delen op facebook, Instagram en twitter met de hashtags #ikherdenkop15augustus en #ikherdenk
Draag de Melati, het symbool van respect, betrokkenheid en medeleven.
Heeft u nog geen Melati? Bestel hem dan in onze webshop.
Meer info en Melati bestellen
De vlag uithangen
In de algemene vlaginstructie die is opgesteld door de minister-president is bepaald dat er op 15 augustus officieel uitgebreid gevlagd wordt vanaf Rijksgebouwen om het formele einde van de Tweede Wereldoorlog te herdenken. Provincies, gemeenten en waterschappen volgen landelijk de formele vlaginstructies om de Nederlandse vlag, zonder wimpel, uit te hangen.
Vlag mee
Op veel plaatsen heeft in Nederland op 15 augustus de vlag uitgehangen. Doe mee en hang uw vlag ook uit.
Meer info over de vlag uithangen
Een online Melati plaatsen op Indischmonument.nl
Plaats uw persoonlijke Melati op het online herdenkingsmonument Indischmonument.nl.
Indischmonument.nl is een plek om het hele jaar door samen te herdenken, verhalen te delen en door te geven, om te leren en te verbinden. Bezoekers kunnen (anoniem) hun persoonlijke gedachten delen door er een Melati te plaatsen. Door alle geplaatste Melati’s wordt het een groeiend en levend monument. Zanger Sjors van der Panne was een van de eerste die een Melati plaats voor zijn inmiddels 98-jarige oma Hannie:
‘De mensen van de eerste generatie die de verhalen uit eerste hand kunnen vertellen worden steeds ouder. En ik vind het belangrijk dat deze verhalen doorgegeven worden. Om die gedeelde geschiedenis dichtbij te houden. Indischmonument.nl is een monument waar al die verhalen bij elkaar komen en aan elkaar worden verbonden’.
Plaats uw eigen Melati
Maak je eigen papieren sarong
Wat?
Batik is meer dan een techniek om stoffen te versieren. Het is geliefd werelderfgoed met grote culturele betekenis dat door generatie op generatie wordt gekoesterd en gedragen. Het is ook een manier om met motieven, kleuren en symbolen een verhaal te vertellen. Je kunt je laten inspireren door een persoon, een gebeurtenis of een verhaal.
Voor wie?
Er wonen in Nederland 2 miljoen mensen met een Indisch oorlogsverhaal in de familie, zo’n 150.000 van hen zijn jong volwassenen. De kans is groot dat hun opa of oma de tweede wereldoorlog in voormalig Nederlands Indië heeft meegemaakt. Hun kinderen, de tweede generatie, zijn geboren en opgegroeid in Nederland. Zo Hollands als wat, zou je denken. Maar daarnaast óók Moluks, Indisch, Chinees Indonesisch of Papua en alles wat daar tussenin zit. Misschien geldt dit ook voor jouw ouders of grootouders. Dan is dit project speciaal voor jou.
Waarom?
Het kan zijn dat je ouders weten wat hun familie tijdens de oorlog in Indië heeft meegemaakt omdat er ze de verhalen van huis uit hebben meegekregen. Maar in veel gevallen is dat niet zo, want de eerste generatie heeft lang gezwegen over die moeilijke tijd en daardoor kennen hun nakomelingen maar weinig persoonlijke verhalen over de oorlog.
Doe mee!
Om verhalen te delen. Om familietradities door te geven. Om na te denken over de betekenis van 15 augustus. En om daarbij stil te staan op je eigen manier. Sta stil, al is het maar één minuut. En wees daarbij zo luid als je maar wil. Het is tijd om jouw verhaal te vertellen.
Batik maken
Draag bij aan de Melati-krans
Tijdens de Nationale Herdenking in Den Haag wordt een Melati-krans gelegd. De Melati (de Indische Jasmijn) is het symbool van herdenken van het einde van de Tweede Wereldoorlog in Azië.
Ook dit jaar kunt u een bijdrage leveren aan deze Melati-krans.
De krans wordt door kunstenaar Willemien Nijman ontworpen en samengesteld. U kunt bijdragen door zelf een Melati te maken met de Melati doe-het-zelf-kit uit de webshop en deze aan ons terug te sturen. Uw Melati zal dan worden gebruikt voor de krans.
Het handwerkje is een middel om samen te maken en ondertussen met elkaar van gedachten te wisselen.
Draag mee aan de vilten Melati-krans
© Foto: Arnaud Roelofsz
Spekkoek met een verhaal
Wie uit een Indische familie komt, heeft er vast wel eentje. Zo’n toko waar je speciaal voor omrijdt omdat ze daar de lekkerste spekkoek hebben. Of anders is er wel een herinnering aan die Indische tante die urenlang op een krukje voor een loeihete oven zat om haar eigen spekkoek te bakken.
Bij elke spekkoek hoort een verhaal. Over die lieve tante of oma. Over het geheime familierecept. Over de enorme hoeveelheden roomboter en eieren die erin gaan. Over de herinneringen die de smaak oproept. Over een onvergetelijk bezoek aan de pasar. Over de bijzondere betekenis die spekkoek inmiddels voor heel veel Indische families heeft. Over spekkoek valt zo veel te vertellen.
Speciaal voor iedereen met zo’n verhaal organiseerde Stichting Nationale Herdenking 15 augustus 1945 in 2022 een heuse spekkoekwedstrijd.
Samen zingen: Indische sing-a-long
Speciaal voor scholieren is het iconische liedje Terang Bulan omgezet in een eigentijdse versie. Met een tutorial kunnen klassen of naschoolse opvang aan de slag. De tutorial is ingezongen door zangers Shanelle de Lannoy (bekend van The Voice Kids) en ingespeeld gitarist Frank Goverts.
Tutorials en liedteksten
Terang Bulan
Terang bulan, terang bulan di kali,
Buaya timbul, disangkalah mati.
Jangan percaya mulut lelaki,
Berani sumpah, tapi takut mati.
Vertaling
de maan schijnt,
de maan schijnt over de rivier.
de krokodil drijft
je zou denken dat hij dood is
geloof de flinke mannen niet
ook zij zijn bang om dood te gaan
Samen koken, samen eten
15 Augustus is een dag om verhalen te delen en herinneringen op te halen. Is er een betere manier om dat te doen met familie en vrienden dan thuis, in je eigen keuken of aan de gezellige eettafel? Net vorig jaar doen we dat door een traditioneel gerecht met een bijzonder verhaal te delen. In 2020 was dat de herinnering van Olly Frederici-Jahreis die als jong meisje heeft meegeholpen bij het uitdelen door het Rode Kruis van porties nasi bungkus. Vanja van der Leeden maakte daar toen een eigentijdse versie van; de vrijheidsbungkus. Iedereen houdt van het gerecht waar we dit jaar voor hebben gekozen. Maar dat er ook een bijzonder oorlogsverhaal bij hoort veel minder bekend.
Nasi Rames
In 2021 kookten en aten we samen nasi rames, naar het voorbeeld van Tante Truus. Helemaal naar deze tijd gebracht door de bekende meesterkok Ron Blaauw en zijn chef Agus Hermawan van Ron Gastrobar Indonesia. Nasi rames is bedacht door Tante Truus (1901-1989) in interneringskamp Bandung. Daar zaten voornamelijk Indonesische jonge jongens, romusha’s genoemd, die gedwongen arbeid deden. Tante Truus bracht enige troost met haar ‘nasi remus’, het latere nasi rames. Het betekent eigenlijk niets meer dan verkruimelde rijst. Dit mengde ze met een aantal voedzame groenten, wat vlees en sambal.
Na de oorlog opende ze met haar man het restaurant ‘Tante Truus en Paatje’ aan de Lange Houtstraat in Den Haag, waar ze nasi rames op de kaart introduceerde. Eigenlijk is het geen gerecht, maar simpelweg rijst met verschillende soorten vlees en verschillende soorten groenten. Een soort mini rijsttafel op één bord dus.
Bekijk ingrediënten en het recept
Nasi rames van Agus Hermawan
In 2020 kookte Vanja van der Leeden tijdens een live uitzending Nasi Bungkus. Bekijk het volledige recept, of kijk hier de uitzending terug.
De traditie doorgeven
Er zijn twee werkbladen beschikbaar om zelf of samen met kinderen, kleinkinderen, neefjes en nichtjes een papieren Melati te maken. Vertel tijdens het knutselen uw Indische familieverhaal en geef de traditie door.
Er is keuze tussen een wensbloem en een windbloem. Zet de Melati Wensbloem in elkaar, schrijf er een mooie wens op en geef ‘m aan iemand cadeau. Of zet de Melati Windbloem in beweging door er tegen te blazen.
Meld u aan voor de nieuwsbrief
Blijf via e-mail op de hoogte van nieuws, verhalen en activiteiten rondom de Herdenking van 15 augustus. Met de nieuwsbrief ontvangt u updates over programma’s, initiatieven en bijzondere momenten
Terugkijken naar 2023
Herdenkingsplechtigheid | Op dinsdag 15 augustus 2023 werd tijdens de Nationale Herdenking 15 augustus bij het Indisch Monument in Den Haag stilgestaan bij het officiële einde van de Tweede Wereldoorlog in het Koninkrijk der Nederlanden en werden álle slachtoffers van de oorlog tegen Japan en de Japanse bezetting van Nederlands-Indië herdacht.
Programma herdenking I Voorzitter Thom de Graaf stond stil bij het belang van herdenken en hoe de oorlog nog altijd doorwerkt in volgende generaties.
Schrijver en publicist Reggie Baay vertelde een persoonlijk en aangrijpend verhaal over zijn vader die de Birma-Siamspoorweg overleefde en over diens belofte aan een Engelse kameraad die aan de ontberingen van de oorlog bezweek.
Zangeres Frédérique Spigt droeg het gedicht van Wim Kan ‘Er leven haast geen mensen meer…’ voor.
Evenals vorig jaar bracht zangeres Elize (Elise van der Horst) het Indisch Onze Vader ten gehore onder begeleiding van de Koninklijke Militaire Kapel Johan Willem Friso.
Frederik von Maltzahn is leerling van het VCL, de school uit Den Haag die het monument heeft geadopteerd. Zijn overgrootvader, die meevocht in de Slag om de Javazee, vertelde hem over de Japanse bezetting en de Tweede Wereldoorlog. Indrukwekkend was het verhaal van Frederik waarin hij vertelde over de bijzondere band die hij had met zijn overgrootvader.
Bibi Breijman sloot samen met gitarist Memru Renjaan de herdenking af met het nummer ‘Neem me mee’.
Zanger Boudewijn de Groot werd geboren in het Japanse interneringskamp Kramat. Samen met zijn dochter Caya de Groot en zijn kleindochter Misha Ragas zal hij de driegeneratiekrans leggen bij het Indisch monument. Boudewijn de Groot droeg tevens het liedtekst ‘Hoe meer ik dichterbij kom’ voor.
De driegeneratiekrans is dit jaar opnieuw de Melati-krans. Deze speciale krans is gemaakt uit honderden handgemaakte Melati’s door evenzoveel betrokkenen uit de gemeenschap.
Een aantal mensen vertelt waarom zij meewerkten aan het vervaardigen van de Melati-krans.
De krans voor de burgerslachtoffers werd gelegd door de heer Leo Hoekwater. De krans voor alle militaire slachtoffers werd gelegd door Ronald Poetiray.
De vaandelwacht was dit jaar samengesteld uit de Onderzeedienst van de Koninklijke Marine.
Middagactiviteiten in Den Haag I Voorafgaand aan de herdenking bij het Indisch Monument in Den Haag vonden er in de Koninklijke Schouwburg en op andere locaties in de stad activiteiten plaats om met elkaar te herdenken. Een aantal Haagse en Indische organisaties hadden daarvoor de handen ineengeslagen. Een overzicht van de activiteiten die hebben plaatsgevonden in de Koninklijke Schouwburg vindt u hier.
Voorafgaand aan de herdenking konden de generaties met elkaar in gesprek en verhalen met elkaar delen aan de Indische generatietafels, die werden georganiseerd door de vrijwilligers van Jong1508.
Bar Bungkus I Dit jaar was voor het eerst het pop-up restaurant Bar Bungkus op het veld geopend, waar het publiek voor en na de herdenking elkaar kon ontmoeten en samen een nasi bungkus kon eten, een kleine rijstmaaltijd in bananenblad die het Rode Kruis bij het einde van de Tweede Wereldoorlog in Voormalig Nederlands-Indië uitdeelde.
Terugkijken | De herdenking werd vanaf 19.00 uur uitgezonden op NPO 1 tot aan het NOS Achtuurjournaal. Via NPO Extra en Omroep West was de gehele herdenking tot het eind integraal volgen. In het buitenland zond BVE de herdenking uit. U kunt terugkijken via onze Facebookpagina en via NPOstart.
Programmaboekje | Het programmaboekje kunt u hier downloaden. U kunt ook een exemplaar bestellen via de webshop.
Zonnebloemen | De berichten bij de zonnebloemen kunt u hier lezen.
Terugkijken op 2024
Kijk de herdenkingsplechtigheid van 15 augustus 2024 terug via de website van de NOS.
Persbericht
Yvonne Keuls en kleindochter spreken tijdens de Nationale Herdenking op 15 augustus.
Zonnebloemen
Lees hier alle mooie zonnebloem-boodschappen die mensen voorgaande jaren achterlieten.
Programmaboekje 2024
In het programmaboekje 2024 vindt u alle bio’s van de artiesten, sprekers, kransleggers en alle andere deelnemers aan de herdenking 2024.