Lokale Herdenkingen
Lokale herdenkingen: de kracht van herdenken dicht bij huis
De lokale herdenkingen op 15 augustus zijn uitgegroeid tot een onmisbaar onderdeel van de nationale herdenking van het einde van de Tweede Wereldoorlog voor het Koninkrijk der Nederlanden. Juist voor veel mensen uit de eerste en tweede generatie zijn deze bijeenkomsten van grote betekenis. Niet iedereen is nog in staat om naar Den Haag af te reizen, hoe graag men dat ook zou willen. Dankzij de lokale herdenkingen is het mogelijk om ook dicht bij huis samen stil te staan bij de slachtoffers van de oorlog tegen Japan en de Japanse bezetting van Nederlands-Indië.
Dit jaar vinden verspreid over het land maar liefst 82 lokale herdenkingen plaats: van Marum in Groningen tot Heerlen in Limburg en van Enschede tot Oostburg in Zeeuws-Vlaanderen. Daarmee is vrijwel heel Nederland betrokken bij de herdenking van 15 augustus.
Enschede behoort tot de pioniers. Daar wordt al sinds 1960 herdacht. Volgens André de Lizer, voorzitter van de Stichting Herdenking Gevallenen Zuidoost-Azië 1941-1949, werd de stichting destijds opgericht om de herinnering aan de oorlogsslachtoffers levend te houden en het oudste Indië-monument van Nederland te beheren.
De jongste herdenking vindt plaats in Zeewolde. Veteraan Aat Klop nam het initiatief om ook de jongste gemeente van Nederland een eigen herdenking te geven.
“Ondanks dat Zeewolde tijdens de oorlog nog niet bestond, staan ook wij op 15 augustus stil bij het werkelijke einde van de Tweede Wereldoorlog. Vanaf dit jaar doen we dat bij ons Vliegersmonument, dat we voortaan ook zien als herdenkingsmonument voor het einde van de oorlog.”
Na afloop van de herdenking biedt Zeewolde, net als 37 andere locaties, een nasi bungkus aan. Dankzij een subsidie van het Vfonds kon deze traditie de afgelopen twee jaar op steeds meer plaatsen worden ingevoerd. Van de negen nieuwe lokale herdenkingen dit jaar combineren er drie de plechtigheid met een gezamenlijke maaltijd. Daarmee lijkt een nieuwe traditie te ontstaan waarin herdenken en ontmoeten hand in hand gaan.
Elke lokale herdenking heeft bovendien een eigen karakter. Overal staat de gezamenlijke herdenking van de slachtoffers centraal, maar de invulling verschilt. Bezoekers kunnen luisteren naar persoonlijke verhalen van bekende en minder bekende sprekers, onder wie Dido Michielsen en Reggie Baaij. Muziek speelt eveneens een belangrijke rol, bijvoorbeeld met optredens van het koor Lagu Jiwa onder leiding van Vera de Vries.
Ook een andere traditie wint terrein: keroncong op het carillon. De Grote Kerk in Den Haag liet deze muziek al klinken, vorig jaar volgde de Domtoren in Utrecht met Indische melodieën en in Hoorn zorgt de organisator van deze lokale herdenking Franklin Bieri er zelfs voor dat iedere avond om 19.00 uur Nina Bobo over de stad klinkt. Verschillende organisatoren van lokale herdenkingen onderzoeken inmiddels of ook hun carillon volgend jaar Indische muziek kan laten horen.
De lokale herdenkingen laten zien dat de herinnering aan 15 augustus leeft in heel Nederland. Iedere plaats geeft daar op een eigen manier invulling aan, maar overal staat hetzelfde centraal: samen herdenken, herinneren en de verhalen doorgeven aan volgende generaties.
Hier vindt u een overzicht van alle lokale herdenkingen en hun programma’s.